Wyborowi mikrofonu trzeba poświęcić szczególną uwagę. Jest pierwszym urządzeniem na drodze zaczynającej się od głosu / instrumentu, a kończącej na produkcie w postaci gotowej płyty czy MP3. Jeśli coś na tym etapie rejestracji się coś się nie powiedzie – na następnych trudno będzie odrobić straty. Od rodzaju nagrywanego materiału i warunków nagrywania zależy typ mikrofonu jaki powinien być zastosowany. Różnią się one metodą przetwarzania dźwięku, charakterystyką i szczegółowymi parametrami.

Metoda przetwarzania dźwięku

Do najczęściej obecnie stosowanych mikrofonów należą dwa typy.

• Dynamiczne (dynamic): których zasada działania jest taka sama jak głośników (tyle, że odwrotnie). Drgające powietrze wprawia w ruch membranę, do której przymocowana jest cewka zmieszczona w polu magnetycznym. Jej drgania indukują prąd. Zasada ta utrudnia skonstruowanie mikrofonu, który przenosiłby pełne spektrum częstotliwości, czyni je jednak odporniejszymi na uszkodzenie – upuszczenie, czy nadmierne ciśnienie akustyczne. Wybrane modele mikrofonów sprawdzają się przy konkretnych instrumentach, stosowane są również przez wokalistów podczas wykonań. Dodatkowo na wygodę ich użytkowania wpływa to, że nie potrzebują dodatkowego zasilania.
• Pojemnościowe (condenser): których zasada działania polega na tym, że ciśnienie akustyczne wprawia w drgania membranę, która jest równocześnie jedną z dwóch okładek kondensatora. Jej drgania zmieniają odległość między nimi, tym samym zmieniając pojemność kondensatora. Wśród mikrofonów pojemnościowych wyróżnia się małomembranowe (small diaphragm) oraz wielkomembranowe (large diaphragm). Te pierwsze, o membranie do ok. 15 mm przenoszą równomiernie szerokie spektrum – dzięki czemu przydatne są do rejestracji planów ogólnych planów z kilkoma instrumentami. W tych drugich wielkość i ciężar membrany (powyżej 25 mm) sprawiają, że są mniej czułe na niektóre częstotliwości lub, że się anulują. W efekcie wielkomembranowe mikrofony pojemnościowe dają pożądane „ciepłe” brzmienie, szczególnie jeśli dźwięk dochodzi do nich zgodnie z osią główną membrany, a nie pod kątem. Stosuje się je zazwyczaj do pojedynczych głosów.

W porównaniu do mikrofonów dynamicznych, pojemnościowe są bardziej delikatne, stąd stosowane są najczęściej w studyjnych warunkach. Wymagają ponadto zasilania +48 V zwanego phantom power. Dostarczą je przedwzmacniacze mikrofonowe (preamp) – niezależne lub wbudowane w mikser. Większość masowo produkowanych kart muzycznych nie posiada preampów.

Większość kart muzycznych nie będzie również miała wejść na profesjonalne mikrofony, czyli gniazd XLR. Łatwiej będzie natomiast podłączyć do nich nieprofesjonalne mikrofony z wtyczkami TRS 1/4” lub TRS 1/8”, pod warunkiem, że popłynie z nich sygnał niezbalansowany.

Charakterystyka

Ta cecha wskazuje z jakich kierunków względem membrany mikrofon będzie zbierał dźwięki. Rysunki 1-4 prezentują zazwyczaj spotykane charakterystyki mikrofonów.

Rys. 1: Charakterystyka dookólna (omnidirectional, nondirectional), czyli czuły na dźwięki zewsząd. Dobry, gdy źródła są rozproszone, ale nieprzydatny do rejestracji pojedynczego wokalu i instrumentu.
Rys. 2: Charakterystyka nerkowa, sercowa, kardioidalna (cardioid). Najczęściej stosowana do rejestracji głosu lub instrumentu.
Rys. 3: Dwukierunkowa (bi-directional, eight). Rzadko spotykana – stosowana do rejestracji wywiadów.
Rys. 4: Shotgun, czyli kierunkowa charakterystyka znajduje zastosowanie przy rejestracjach terenowych czy planach filmowych.

Parametry szczegółowe

Pozostałe parametry na które należy zwrócić uwagę wybierając mikrofon:

• Szum własny (self noise) – czyli średni poziom sygnału jaki generuje sam mikrofon w zupełniej ciszy na skutek niedoskonałości projektu. Zazwyczaj mierzone w dBA SPL. Bez zbędnego wnikania w naturę tych jednostek wystarczy powiedzieć, że im mniej, tym lepiej. Z mikrofonem typu Rode NT2-A o szumach na poziomie 7 dB łatwiej będzie nagrać dobrej jakości materiał niż na Rode M3 o 21 dB szumów. Niemniej nie jest to jedyny parametr w decybelach na który trzeba zwrócić uwagę.
• Maksymalne ciśnienie dźwięku (maximum SPL) – określa jaki największy sygnał może mikrofon przyjąć przy minimalnych zniekształceniach (najczęściej nie większych niż 0.5% THD lub 1% THD). Im wyższa wartość tym głośniejsze dźwięki będzie mógł przyjąć mikrofon bez wprowadzania zniekształceń i tym samym będzie miał większy zakres dynamiki.
• Zakres dynamiki (dynamic range) – jest różnicą między maksymalnym ciśnieniem dźwięku a własnymi szumami. Tak np. dla mikrofonu MXL V69 Mogami wynosić ona będzie 140 dB minus 14 dB, czyli 126 dB. Czy to wystarczająco? Wystarczająco. Zakres słyszenia człowieka to 120 dB (i tak radzę nie testować), zakres teoretycznie przenoszony przez CD to 96 dB. Jednak zakres dynamiki powinniśmy odnośić zawsze do poziomu szumów własnych – jeśli one są wysokie, nie będzie możliwości rejestracji cichych dźwięków z odpowiednim stosunkiem sygnału do szumu. Nawet po późniejszym jego wzmocnieniu, odstęp ten pozostanie taki sam.
• Odstęp sygnał-szum (SNR, S/N, Signal-to-Noise Ratio) – pochodna wyżej wymienionych parametrów: s tosunek średniego (zestandaryzowanego testowego) sygnału do szumów własnych. Np. dla wspomnianego MXL V96 Mogami wynosi 69 dB. Wartość ta w bardziej przybliżony sposób pokazuje poziom szumów w przeciętnym sygnale.
• Odpowiedź częstotliwościowa, zakres częstotliwości (frequency response) – tak jak w przypadku każdego instrumentu audio idealne parametry, to 20-20000 Hz przy tolerancji ±3 dB. Ale nawet ten „ideał” pozostawia dużą granicę tolerancji dla brzmienia. Nie znaczy to jednak, że mikrofon o węższych parametrach nie będzie się nadawał do specyficznych zastosowań, przeciwnie – może dawać brzmienie odbierane, jako przyjemniejsze.

Ostatecznie bowiem, to nie parametry decydują o tym, czy mikrofon będzie się nadawał do danego zastosowania, a Twój słuch. Każdy mikrofon, prócz tego, że ma swoje charakterystyki, ma jeszcze trudno wyrażalny technicznie charakter. A charakter mikrofonu, produkcji muzycznej, w której będzie zastosowany, oraz źródła dźwięku i mikrofonu winny się uzupełniać. Wierność oryginałowi w brzmieniu bynajmniej nie jest jedynym wyznacznikiem przydatności mikrofonu w sztuce rejestracji i na późniejszych etapach produkcji.